Heb jij het onder de duim?

Tips om jouw mediawijze skills te verbeteren

Van 16 tot en met 23 november was het de Week van de Mediawijsheid. Dit jaar werd aan jong en oud de vraag gesteld: ‘Heb jij het onder de duim?’.

Je kon jouw mediawijsheid testen met de BNNVARA Mediawijsheidtest of met de quiz ‘Heb jij het onder duim?’ Was er nog ruimte voor verbetering? Dan kon je aan de slag met de mediawijze tips op deze pagina– van do’s en don’ts op sociale media tot een stappenplan voor veilig online.

Sociale media

Sociale media zijn tegenwoordig niet meer weg te denken. We liken, chatten en delen erop los. De mogelijkheden om contact te leggen met vrienden, familie en collega’s zijn dan ook eindeloos. Dit zorgt voor veel kansen, zoals een carrière als videomaker op YouTube of influencer op Instagram, maar er zijn ook gevaren. Zo kan je privacy in het geding komen, kun je teveel afgeleid raken door de notificaties van je smartphone of word je gevangen in de filter bubble.


Online vriendschappen

Wist je dat sociale media onze vriendschappen intiemer kunnen maken? Hoogleraar Marjolijn Antheunis legt op een laagdrempelige manier uit hoe dat komt.

Verslaafd aan je telefoon?

Een ‘Data Detox’ kan inzicht geven in je mediagebruik en de relatie met je smartphone. Johan van Houten ging een jaar offline en stak dit ervan op. Te heftig? Je hoeft je smartphone niet de deur uit te doen om je gewoontes eens te bevragen.

Meer focus?

Ben je vaak afgeleid door notificaties van nieuwe likes en appjes? Probeer dan eens een app om de digitale prikkels onder controle te houden. Mattie bijvoorbeeld.

Jouw kansen op YouTube

Dankzij YouTube is iedereen een online creator geworden. Hoe start je een carrière op YouTube? En hoe gebruik je het kanaal als dagboek, entertainment of voor school of werk? Benut alle kansen en herken de risico’s met het dossier YouTube.

Help! er gebeurt iets vervelends

Waar moet je naartoe als er iets vervelends gebeurt op sociale media? Op Meldknop.nl vind je hulp bij internetproblemen, inclusief tips om het zelf op te lossen en waar je nog meer terecht kunt voor hulp. Wil je aangifte doen? Kijk dan op vraaghetdepolitie.nl.

De filter bubble

De filter bubble is het verschijnsel waarbij websites en zoekmachines hun resultaten afstemmen op jouw (eerdere) online zoekgedrag. Liever geen filter bubble? Surf anoniem, bijvoorbeeld met zoekmachine DuckDuckGo of Anonymousengine. Ook bieden de meeste browser een privévenster om anoniem te surfen.

Invloed van de Media

Mediaberichten kunnen misleiden en de werkelijkheid kleuren. Ook op internet is gekleurde of zelfs (bewust) gemanipuleerde informatie te vinden. Waar moet je op letten en welke invloed heb je zelf?

Herken nepnieuws

Nepnieuws is tegenwoordig een bekende term, maar wat is het precies en nog belangrijker: hoe kun je het zelf herkennen? Lees 8 tips. Of kruip zelf in de huid van een nepnieuwsmaker met de Slecht Nieuws-game van DROG.

 

Veiligheid & privacy

Tegenwoordig hebben we voor de meeste zaken internet nodig. We internetbankieren, verkopen onze oude spullen, solliciteren en daten online. Belangrijke informatie van ons allemaal is online opgeslagen door instanties, maar ook door onszelf via onze sociale media. Dit brengt risico’s met zich mee. Is onze informatie wel in veilige handen? En wat kun je doen als er misbruik van wordt gemaakt?


Veilig internetten

Tips en tricks over wat jij kunt doen (en laten) om veilig te internetten. Met praktische stappenplannen en video’s check je gemakkelijk je privacy-instellingen en wachtwoorden, en stel je tweestapsauthenticatie in.

Hoe alert ben jij online?

Herken jij phishing of malware? Test hoe alert jij bent met de cyberskilltest van Alert Online. Je krijgt direct uitleg en praktische tips om je skills te verbeteren.

Online communicatievrijheid

Bits of Freedom heeft tips en tools verzameld over online privacy en communicatievrijheid. Bijvoorbeeld 6 kant-en-klare antwoorden op de vraag ‘Ik heb toch niets te verbergen?’.

Ransomware

Ransomware is malware die je computer en mobiele apparaten vergrendelt of je digitale bestanden versleutelt. No more ransom geeft tips en advies over wat je kunt doen als dit jou overkomt.

Vraag het de politie

De politie kan je helpen met vragen zoals: ‘Help, mijn naaktfoto gaat de hele school rond. Wat moet ik doen?’ of ‘Wat kan ik doen als iemand mijn gegevens gebruikt om te shoppen op internet?’

Persoonsgegevens

Hoe worden je persoonsgegevens beschermd en wat zijn je rechten hierin? Autoriteit Persoonsgegevens geeft antwoord op deze, en andere vragen over privacy.

grip op jouw gegevens

Hoeveel grip heb jij op je persoonsgegevens? Waag biedt met het Digitale Identiteitslab inzicht in waar je op moet letten en welke invloed je zelf hebt.

Wie weet wat van mij?

Weten welke informatie een bedrijf over jou heeft? En waar die gegevens voor gebruikt worden? My Data Done Right van Bits of Freedom helpt bij het inzien, aanpassen en verwijderen van data.

Ben jij ongewild een BN’er?

Veel bedrijven verzamelen informatie over jou. Voor hen ben je een bekende Nederlander. Ben jij de baas over je data? Test het bij de Consumentenbond.

Do’s and don’ts online

Wat doe of zeg jij online, en wat juist niet? Gelden daar andere omgangsvormen? Of gedraag je je daar hetzelfde als in de ‘echte’ wereld? De drempel om met elkaar in contact te komen is lager dan ooit. Het is daarom slim om jezelf telkens af te vragen hoe je je online wil gedragen en wat er over jou online staat.


Online misdaad melden

Word je online gepest, opgelicht, gechanteerd met naaktbeelden? Of word je op een andere manier online lastiggevallen? Meldknop.nl geeft je advies over hoe je het zelf of samen met de politie kunt oplossen.

Wat deel je op Facebook

Facebook, Veiliginternetten.nl en Stichting Kennisnet geven je tips en advies over wat je beter wel of beter niet online kunt delen.

Sexting

Jongeren ontdekken hun seksualiteit voor een belangrijk deel via internet. Online flirten, daten en experimenteren kan leuk zijn. Maar sexting en online porno brengen ook risico’s met zich mee. Hoe zorg je dat online seksualiteit leuk blijft?

Online omgangsvormen

Online omgangsvormen noemen we ook wel netiquette. Het zijn ongeschreven regels over hoe je je moet gedragen op internet. Maar hoe moet je je dan gedragen?

Check jouw reputatie

Google jij jezelf wel eens? En wat komt er dan naar boven? Check eens hoe het zit met jouw online reputatie. Ook handig als je online gaat solliciteren.

veilig shoppen

Iets kopen via een webshop of sociale media? Doe de Online Shop Check en ontdek waar je op moet letten.

Online challenges

Online challenges kunnen leuk en uitdagend zijn, maar soms zijn ze ook erg gevaarlijk. Stichting T.I.M. geeft informatie en adviseert je over de gevaren van online challenges. Ook geeft Stichting T.I.M. advies aan ouders en scholen.

 
 

Digitaal handig

De ontwikkelingen gaan razendsnel en steeds meer partijen, zoals de belastingdienst, je bank of je werk, gaan ervan uit dat je online de weg weet te vinden. Dit is niet altijd vanzelfsprekend. Het kan best lastig zijn om de goede informatie te vinden. Of om de juiste instellingen van je sociale media in te stellen.


Online de weg vinden

Een reis boeken, een aanbieding vinden, contact houden met familie in het buitenland. Internet maakt het allemaal een stuk makkelijker, maar soms ook lastiger. Doe de Digizelftest van Digitaal Hulpplein en word wegwijs op internet.

De Bibliotheek

Bibliotheken organiseren regelmatig workshops en activiteiten om jou meer te leren over internetten, computeren of sociale media. Informeer bij jouw plaatselijke bibliotheek wat zij voor jou kan betekenen.

Digitale ouderen

Of je nu je digitale vaardigheden wilt ontwikkelen, op zoek bent naar praktische oplossingen of achtergrondinformatie: SeniorWeb helpt je verder.

De juiste instellingen

Sociale media bieden mooie kansen om jouw doelen te bereiken en contact te leggen met mensen over de hele wereld. Maar hoe benut je LinkedIn, Facebook of Snapchat optimaal? Mijnonlineidentiteit.nl zet de instellingen en opties voor je op een rij.

Filters instellen

Wil je filters instellen om te voorkomen dat kinderen ongeschikte beelden zien? Kliksafe legt uit hoe een filter werkt. Ook kun je met de app YouChoose kiezen welke YouTube-filmpjes kinderen mogen kijken. Extra YouTube-tip: via de ‘beperkte modus’ kun je instellen dat kinderen geen ongeschikte filmpjes te zien krijgen.

Media met je gezin

Hoe zorg je ervoor dat het mediagebruik van je kind(eren) leuk én veilig is? Hoe pak je dat thuis aan? In het dossier Ouders op Mediawijsheid.nl staan tips en handige informatie om samen aan de slag te gaan.

Ouder & Kind quiz

De Ouder & Kind Quiz is bedoeld om het gesprek tussen ouder en kind op gang te brengen. Speel samen deze quiz en ontdek in welk profiel jullie passen. Na afloop krijgen jullie advies én enkele vragen om aan elkaar te stellen. Zo kun je thuis verder met elkaar in gesprek.

 
 

Events tijdens de #WvdM18

Activiteitenkaart 16 t/m 23 november 2018

Mediawijzer.net, haar netwerkpartners en bibliotheken organiseerden een week lang, door heel Nederland workshops, festivals, trainingen en nog veel meer. Daarmee vroegen ze aandacht voor het belang van mediawijsheid voor iedereen. Welke activiteiten waren er dit jaar?

Bekijk de kaart

Kijken en luisteren tijdens de #WvdM18

Privacytest

Uitzending: vrijdag 16 november 2018, 21.25 uur op NPO 3

In de privacytest wordt onderzocht hoe privacybewust Nederland is. De test behandelt onder andere het gebruik van diverse sociale media, zoals Instagram, Twitter en Facebook.
» Terugkijken via uitzending gemist


VPRO Tegenlicht: deep fake news

Uitzending: zondag 17 november, 21.10 uur op NPO 2

Deep Fake is een technologie waardoor het mogelijk is om mensen dingen te laten zeggen en doen die ze nooit gezegd of gedaan hebben. Deep Fakes zijn ook steeds realistischer en moeilijker te detecteren.
» Meer informatie en terugkijken


Mediawijsheidtest

Uitzending: dinsdag 20 november, 20.25 uur op NPO 3

Tijdens de Week van de Mediawijsheid testen Filemon Wesselink en Sahil Amar Aïssa de kijkers, het publiek en zeven bekende Nederlanders op hun kennis van de online wereld in de Mediawijsheidtest.
» Terugkijken via uitzending gemist


2Doc: Bellingcat – Truth in a Post-Truth World

Uitzending: dinsdag 20 november, 20.25 uur op NPO 2

Bellingcat, een internationaal netwerk van gewone burgers en computernerds, haalt in tijden van nepnieuws de waarheid boven tafel
» Terugkijken via uitzending gemist


#followme

Uitzending: woensdag 21 november, 16.00 uur op IGTV
of donderdag 22 november, 20.55 uur op NPO 3

In #followme vraagt Nicolaas Veul zich af wie de winnaars en wie de verliezers zijn in de nieuwe industrie achter Instagram. De eerste documentaire over Instagram óp Instagram.
» Meer informatie en terugkijken


Iris onderzoekt

Uitzending: donderdag 22 november, 21.55 uur op NPO 3

Iris van Lunenburg onderzoekt in hoeverre onze voorkeuren beïnvloed zijn of worden door vooroordelen. En welke rol beeldvorming in de media daarbij speelt. Wat bepaalt op wie we vallen? En mag je zeggen op wie je wel, en op wie je niet valt?
» meer informatie en terugkijken


#Onwijs

3FM, FunX, NPO3, Club HUB & de NOS besteden met #Onwijs aandacht aan mediawijsheid. Ze doen onder andere een podcast, onderzoek én een ethisch hacker houdt Sander Hoogendoorn in de gaten.
» Meer informatie en terugluisteren

Leestips

Het Zonderwoorden-boek

Lilian Stolk
Over het ontstaan en de sociale functie van emoji.
» Lees de recensie op Mediawijzer.net


Nepnieuws – Een wereld van desinformatie

Han van der Horst
Over hoe nepnieuws in de oudheid al gebruikt werd om het volk te misleiden.
» Lees de recensie op Mediawijzer.net


Plugged in

Patti Valkenburg en Jessica Taylor Piotrowski
Over de invloed die media op onze kinderen hebben.
» Lees de recensie op Mediawijzer.net


On-off

Sidney Vollmer
Over de balans in mediagebruik in deze digitale tijden.
» Lees de recensie op Mediawijzer.net


Met je smartphone het bos in

Jolanda Pikkaart
Over de combinatie van natuur en technologie bij kinderen.
» Lees de recensie op Mediawijzer.net


Tips voor kinderen

Voor kinderen en jongeren zijn veel boeken te vinden over actuele mediawijze onderwerpen zoals sexting, sociale media, robotisering, netiquette, cyberpesten of vloggen. Denk aan boeken als Like me! (Caja Cazemier, 2016), Dagboek van een vlogger (T. Collins, 2017) of WWW.wat? (Jan Holleben, 2017).

Jeugdbibliotheek.nl biedt handige overzichten binnen thema’s als:

  • Online leven voor 12-15 jaar en 15-18 jaar. Met boeken over online omgangsvormen en de impact van het internet op ons leven
  • Pesten voor o.a. 12-15 jaar. Met boeken over cyberpesten en online omgangsvormen
  • Techniek & wetenschap voor o.a. 6-9 jaar en 9-12 jaar